دستورالعمل سلامت ، ایمنی وبهداشت عوامل اجرایی مشمول ماده 5 قانون مدیریت پسماندها  تدوین شده و به تائید وزیر بهداشت نیز رسده است.مطابق با ماده 5 قانون مدیریت پسماندها وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی موظف است نسبت به تدوین واعلام ضوابط تامین وحفظ سلامت شاغلینی که در مراحل مختلف جمع آوری ، حمل ونقل ، جابجایی ، بازیافت ،پردازش ، انبار ودفع پسماندها مشغول بکار می باشند ، اقدام نمایند .در این راستا ضمن بررسی مستندات موجود در سطح ملی وبین المللی با تبادل نظر با صاحبنظران ، مجموعه ای تحت عنوان " دستورالعمل سلامت ، ایمنی وبهداشت عوامل اجرایی مشمول ماده ماده 5 قانون مدیریت پسماندها " تدوین گردیده که در تاریخ 20/4/86 به تایید وزیر بهداشت ،درمان وآموزش پزشکی رسید ومطابق با قانون موصوف اجرای مفاد دستورالعمل برای کلیه مدیریتهای اجرایی پسماندها الزامی است.

فايل پي دي اف مربوطه

وزير بهداشت گفت: نبايد دستگاه‌هاي زباله سوزي كه در اروپا اجازه مصرف ندارند توسط عده‌اي وارد كشور شده و توقع داشته باشند ما اين دستگاه بدون استاندارد را خريداري و استفاده كنيم.  

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، كامران باقري لنكراني در حاشيه‌ِ جلسه‌ي اين هفته هيات دولت در جمع خبرنگاران در خصوص مساله‌ِي زباله‌هاي بيمارستاني گفت:‌ از سال گذشته كار پرشتابي در اين زمينه آغاز شده و امسال نيز با جديت بيشتري آن را پيگيري مي‌كنيم. زيرا بودجه‌اي كه در اين خصوص در نظر گرفته شده بيشتر است.

وي با بيان اين كه زباله‌هاي بيمارستاني مساله جديدي در كشور نيست، تصريح كرد: بسياري از بيمارستان‌هاي ما از طريق تفكيك و يا از طريق قرارداد با شهرداري و يا زباله سوزها، زباله‌هاي خود را از بين مي‌برند.

لنكراني ادامه داد‌: بخشي از بيمارستانها در اين مساله نياز به نوسازي داشتند كه از سال گذشته اين نوسازي آغاز شده و امسال هم ادامه خواهد داشت تا پوشش ما در اين زمينه انجام شود.

وزير بهداشت خاطرنشان كرد: برخي مي خواهند بگويند تنها از يك طريق امكان از بين بردن زباله‌هاي بيمارستاني وجود دارد كه ما از نظر علمي آن را قبول نداشته و مطابق شرايط مختلف بايد راههاي مناسب را طراحي كنيم.

لنكراني اظهار كرد: بايد بالاترين تكنولوژي و كم خطرترين و مناسب ترين آن را براي از بين بردن زباله‌هاي بيمارستاني انتخاب كنيم.

منبع:ايسنا

مقدمه :

انسان و بسیاری از موجودات به شیوه های مختلف زباله تولید می کنند که تولید زباله بطور چشمگیری رو به افزایش است این افزایش و تولید موجب بحرانهایی در زمینه محیط زیست گردیده است که حیات موجودات کره زمین را بامشکلات جدی روبرو ساخته است . تولید آلاینده های مختلف زباله که هرروز برتعداد وتنوع آنها افزوده میشود سبب شده که ضمن خسارت به منابع اصلی ( آب ، خاک ، هوا ) با مقادیر زیاد مواد زاید به اشکال جامد ، نیمه جامد ، مایع و گاز مواجه شده ایم و این بدان معناست که بشر به دست خود عرصه زندگی را برخود و سایر موجودات تنگ نموده است

استفاده از چهل و هشت هزار ماده شیمیایی در زندگانی روزمره که تاکنون تنها خاصیت سرطان زایی پانصد نوع آن به اثبات رسیده نوعی تهدید جدی برای محیط زیست وسلامت انسان به شماره میرود.

براساس مطالعه WHO عدم توجه به جمع آوری ودفع مواد زائد میتواند 32 مشکل زیست محیطی بوجود آورد . افراد جامعه باید بدین باور برسند که علاوه بر رعایت موازین بهداشت فردی ملزم به حفظ بهداشت محیط پیرامون خود نیز هستند زیرا درصورت عدم رعایت این موضوع سلامت آنها و سلامت سایر افراد جامعه در مخاطره خواهدافتاد یکی از موارد مهم در زمینه حفظ و ارتقای سلامت افراد و جامعه دفع زباله ومواد زاید صحیح است که متأسفانه درخیلی از مناطق شهری و روستایی بدلیل روشهای نامطلوب جمع آوری زباله، محیط زندگی وسلامت افراد در معرض آلودگی وخطر قرار دارد.

تعریف زباله : بطور معمول به کلیه مواد زاید جامد (فسادپذیر و فسادناپذیر) گفته میشود که درمنازل ، مراکز تهیه وتوزیع وفروش مواد غذایی ، مؤسسات صنعتی وتجاری وکشاورزی و بیمارستانها ومراکز درمانی تولید میشود.

خطرات بهداشتی زباله : عدم کنترل زباله های شهری وروستایی بعلت مواد آلوده کننده وفساد پذیر و نیز رطوبت وحرارت مناسب پناهگاهی مناسب برای انواع حشرات و جوندگان موذی میباشد. همواره توده های زباله از عوامل اصلی ومولد بسیاری از بیماریهای مشترک بین انسان و حیوانات و سایر بیماریهای واگیر دار وغیرواگیردار بوده است .

پراکندگی مواد زاید خانگی وصنعتی وتجاری وانتشار زباله های بیمارستانی ازیک سو و تداوم گرما و طولانی شدن زمان برداشت زباله از معابر و اماکن عمومی از سوی دیگر از جمله عوامل مساعد کننده برای تکثیر ورشد سریع بسیاری از باکتریها و انگلها و موجودات و جوندگان موذی میباشد.

مگس با انتقال فیزیکی بسیاری از باکتریها و انگلها نظیر تراخم – اسهالهای مهلک و عفونی و بیماریهای قارچی ومسمومیت غذایی و ... باعث بیمارشدن انسان میگردند.

باکنترل و دفع صحیح بهداشتی زباله حدود 90 درصد از مگسها ، حدود 65 درصد از موشها را میتوان تحت کنترل درآورد.

ترکیبات زباله : برای عملیات جمع آوری ، نگهداری ، حمل ونقل ، دفع بهداشتی و بازیافت از تجزیه و تحلیل مواد تشکیل دهنده زباله استفاده میشود.

از لحاظ ترکیبات فیزیکی زباله ، زباله تشکیل شده از 1- پس مانده مواد غذایی 2- کاغذ و مقوا 3- پلاستیک و لاستیک 4- پارچه 5- چرم 6- مواد زاید باغ 7- چوب 8- شیشه 9- قوطی های فلزی 10- اشیای بی ارزش ساختمانی ( آجر وسنگ و گچ و... ) 11- خاک و خاشاک 12- استخوان

ترکیبات شیمیایی زباله: ترکیبات فرمولی موادتشکیل دهنده زباله رابرسی میکند همانندمیزان کربن – هیدروژن – اکسیژن-ازت-سولفور-PH ورطوبت

اصول جمع آوری وحمل زباله :

تقریبا 80 درصد از هزینه های مربوط به زباله ها هزینه جمع آوری زباله میباشد از این لحاظ هزینه های سنگینی بر شهرداریها وسازمانها ی وابسته به جمع آوری و دفع زباله ها میگردد.

میزان سرانه زباله درمناطق شهری ایران 658 گرم در روز و درمناطق روستایی بین 220 تا 340 گرم در روز برای هر نفر میباشد و بطور متوسط 240 کیلوگرم درسال برای هرنفر درنظر گرفته میشود.

مواد زباله ای باید پس از تولید دریک محل مناسب با توجه به شرایط بهداشتی و رعایت نکات بهداشتی مراحل عملیاتی در سریعترین زمان ممکن جمع آوری حمل ونقل دفع گردد که بهترین روش ، جمع آوری مستقیم از درب منازل و انتقال به محل دفع میباشند ( دفن یا روشهای دیگر)

درمراحل نگهداری وجمع آوری نقش آموزش وهمکاری متقابل بین تولید کنندگان زباله و پرسنل خدمات شهری در افزایش راندمان عملیات بسیار مؤثر است .

تولید کنندگان زباله باید آگاهی کافی ازاینکه زباله ها را در ظروف مناسب از لحاظ جنس و ظرفیت ( حجم) وزمان تحویل به کارگران خدمات شهرداری داشته باشند.

درهنگام نگهداری زباله ها درمنازل ومحل تولید از ظروف پلاستیکی درب دار یا فلزی ضد زنگ با مقطح دایره ای ونیز استفاده از کیسه پلاستیکی زباله برای حفظ نظافت محیط زیست استفاده شود. بهترین روش جمع آوری زباله ها بطور روزانه است که در کنترل وجلوگیری از رشد و پرورش مگس مؤثر میباشد و بهترین زمان جمع آوری درساعاتی از شبانه روز که شهر خلوت بوده و ترافیکی وجود ندارد صورت گیرد .

انواع روشهای انتقال زباله :

1- استفاده از کامیون زباله کش اتوماتیک

2- استفاده از کامیونهای معمولی بزرگ زباله کش

3- استفاده از وانت

4- استفاده از کانتینرها

5- استفاده از گاری

6- استفاده از قطار و کشتی

تقسیم بندی زباله ها براساس مبداء تولید :

1- زباله های خانگی ( تجاری )

2- زباله های بیمارستانی

3- زباله های رادیواکتیو

4- زباله های شیمیایی

5- زباله های بیولوژیکی

6- مواد زاید قابل اشتعال

انواع روشهای دفع زباله :

1- دفن بهداشتی زباله ها

2- سوزاندن زباله ها

3- کمپوست کردن ( تهیه کود از زباله )

4- تلنبار کردن

5- دفع در رودخانه ، دریا

6- غیره

دفن بهداشتی زباله ها : روش خاصی است که براساس آن زباله ها را طوری در درون خاک مدفون میکنند که لایه بندی و پوشش دادن به آنها هیچ زیانی به محیط زیست ، موجودات دیگر و انسان نرساند. در روشهای دفن بهداشتی مشکلات زیست محیطی از قبیل بو ، دود و آلودگی خاک و آبهای سطحی وزیر زمینی وجود ندارد برای اجرای دفن بهداشتی مراحل زیر صورت میگیرد : براساس قوانین و دستورالعملهای حفاظت محیط زیست

1- انتخاب محل دفن

2- آماده سازی محل دفن

3- جلوگیری از کنترل آلودگی آبهای زیرزمینی و سطحی در منطقه دفن

مزایای روش دفن بهداشتی :

1- اقتصادی ترین روش میباشد البته درصورتی که زمین به مقدار کافی ومناسب باشد.

2- سرمایه گذاری اولیه آن درمقایسه باسایر مواد دفع بهداشتی زباله کمتر است .

3- برای دفع نهایی زباله نیاز به مراحل ومکمل بعدی ندارد .

4- نیاز به جداسازی مواد ندارد .

5- از زمین دفن برای ایجاد فضای سبز ، پارک ، ... پس از انجام تخلیه و پرشدن ظرفیت محل میتوان استفاده کرد.

معایب روش دفن بهداشتی :

1- برای جوامع پرتراکم زمین مورد نظر درفاصله مناسب در دسترس نیست .

2- گاهی اوقات در اثر بی توجهی مسئولین مربوطه زباله ها بصورت تلنبار تبدیل میشود.

3- بدلیل ایجاد نشت از محل دفن ساختمان سازی مقدورنمیباشد ( به صرفه نیست ) .

4- دراثر تولید گاز متان ونشت شیرابه وتولید گاز Co2 ایجاد خطر انفجار و بالارفتن سختی آبهای زیر زمینی وآلوده شدن آنها میگردد.

سوزاندن زباله :

سوزاندن وتبدیل مواد زاید جامد ( زباله ) به خاکستر و گاز باعث کاهش حجم زیاد زباله گردیده بطوری که اگر بصورت اساسی و با زباله سوزهای مدرن کار سوزاندن زباله صورت گیرد میتواند 80 تا90 درصد از حجم زباله را کاهش دهد.

این روش یک روش اساسی دردفع زباله های بیمارستانی وبرخی مواد زاید خطرناک مطرح میباشد.

هنگامی میتوان نتیجه خوبی از سوزاندن زباله ها گرفت که درهنگام سوختن زباله 1- کار با احتراق کامل صورت گیرد. 2- هیچ گونه آلودگی در محیط اعم از اتمسفر خاک آب و ... بوجود نیاورد 3- از دستگاههای مخصوص زباله سوز استفاده کنیم .

دستگاه زباله سوز ویژه مراکز درمانی وبیمارستانی :

برطبق قوانین جاری کشور سوزاندن زباله ها با دستگاه زباله سوز برای هر بیمارستان از وظایف ضروری میباشد که مدیریت بیمارستان ملزم به انجام آن است دفع سریع زباله های بیمارستانی و مراکز درمانی بعلت جرمهای میکربی و عوامل بیماریزایی ومواد زاید آزمایشگاهی ، پاتولوژیکی ، زواید شیمیایی و دارویی و فضولات سمی دارای اهمیت بهداشتی خاص است .

برای حذف پس مانده ناشی از سوختن مواد زاید باید در محل مناسبی دفن بهداشتی صورت گیرد برای جلوگیری از خروج گازهای سمی وخطرناک ذرات گرد و غبار با استفاده از تجهیزات ویژه تصفیه گازهای متصاعد شده را انجام میدهند.

محاسن :

1- محو سریع زباله دراماکن تولید آن

2- نیاز به زمین کمتری در ارتباط با روش دفن بهداشتی دارد.

3- مواد خاکستر بجا مانده از نظر بیولوژیکی مخاطره انگیز نبوده و قابل دفن هستند .

4- وضعیت آب و هوا و تغییرات جوی اثر مهمی در فرآیند ندارد .

معایب :

1- سرمایه گذاری اولیه بالا

2- موضوع آلودگی هوا درصورت رعایت نکردن اصول زباله سوزی

3- از خود خاکستر ومواد پس مانده بجای میگذارد که نیاز به دفن دارد.

4- احتیاج به پرسنل کارآزموده و مجرب دارد .

5- هزینه نگهداری وتعمیرات دستگاهها بالاست

6- برای دفع نهایی مواد زاید خطرناک ازجمله مواد رادیواکتیو ومواد قابل انفجار روش مناسبی نیست .

تهیه و گردآوری :

مهندس سعد سواری – کارشناس بهداشت محیط

منابع :

کلیات خدمات بهداشتی جلد 3 – ترجمه دکتر حسین شجاعی تهرانی

مهندسی بهداشت محیط در مناطق روستایی

مقدمه

تله های حشره گير نوری از جمله ابزار و وسايلی است که در صورت استفاده صحيح می

تواند کارآيي بالايي در مبارزه با مگس در اماکن ايفا نمايد اين وسيله از جمله

وسايلی است که در مديريت تلفيقی آفات به عنوان ابزار پايش مورد استفاده قرار

می گيرد

شيوه های نصب و نگهداری تله های نوری

تله های نوری حشره گير(Insect light trap ) که به اختصار ILT ناميده می شود برای جستجو و کنترل نمودن حشرات پروازی که بطور اتفاقی در اماکن ظاهر می شوند بکار می روند. اين ابزارها نور فرابنفش می پراکنند که دراصطلاح به آن Black light گفبه می شود به تبع اين نامگذاری لامپهای توليد کننده اين اشعه را نيز لامپ های Black light می گويند. اين نور برای حشراتی مثل مگس ها و شب پره ها جاذب است و بدين واسطه حشره ای که به داخل تله کشيده می شود يا در اثر تخليه الکتريکی و يا در اثر افتادن روی صفحه ای چسبناک از ميان می رود. بر اين اساس دو نوع کلی از تله های نوری داريم: تله های با تخليه الکتريکی(که ZIP ZAP نيز ناميده می شوند) و تله های دارای صفحه چسبناک که البته هر کدام کاربرد های مختلفی در فرآيند کنترل و نظارت بر حشرات ايفا می کنند که در سطور بعدی به آن خواهيم پرداخت. آنچه که در اينجا حائز اهميت فراوان است تاثير وجود يا عدم وجود نور محيطی در اتاق يا فضايي است که از اين ابزارها استفاده می شود در صورت وجود شرايط مناسب (نبود نور محيطی) مگسها از فاصله 5/7 متری و شب پره ها از فاصله حدود 30 متری جذب اين تله ها می شوند. نکته قابل توجه ديگر استفاده از لامپهای فلورسنت معمولی آبی رنگ در اماکن تهيه و توزيع مواد غذايي در سطح کشور است که البته بی تاثير نيست اما آن تاثير مورد انتظار را نيز بر آورده نمی کند.

از نظر محل نصب هر دو قسم اصلی تله های نوری به انواع ديگری تقسيم بندی می شوند که شامل انواع آويزی از سقف، دو سويه، آويز به ديوار، سه گوش و مدل چسب دار دکوری نام برد.

کاربرد ها

يک تله نوری اگرچه مگس ها و ديگر حشرات مزاحم را می کشد وسيله ای بسيار مطلوب و موثر برای پايش آلودگی و يک سيستم اوليه هشدار دهنده است که می تواند افت شرايط بهداشتی يا کاهش اثر اقدامات کنترلی را قبل از خارج شدن جمعيت آفات از کنترل در محل نصب نشان دهد. البته به اين منظور تله های نوری چسب دار بهتر هستند چراکه حشره را بطور کامل صيد می کنند و و شناسايي آن را امکان پذير می کنند در حاليکه تله های با تخليه الکتريکی حشره را منفجر کرده و مانع از شناسايي درست آن می شوند البته برای يک تکنسين مجرب کنترل آفات که با دانش حشره شناسی بخوبی آشنا باشد شناسايي اوليه نوع آفت از بقايا امکان پذير خواهد بود. برای اقدام به يک نظارت خوب ظرف جمع آوری و يا صفحات چسبدار تله را بايد هر هفته يکبار مورد بررسی قرارداد و آن را تميز نمود انجام اين کار نه تنها منطبق با انجام يک برنامه نظارتی خوب است بلکه مانع از تجمع سوسکهای درمستيد و ديگر پوسيده خواران در داخل تله می شود. در اين خصوص بايد توجه نمود که حشرات مرده که در ديگر قسمتهای تله افتاده اند از قلم نيفتند. اطلاعات بسيار مناسبی را می توان از نمونه های حشرات جمع شده از تله ها بدست آورد که در زير مثالهايي را ارائه می کنيم:

- اگر تعداد زيادی مگس خانگی در تله افتاده باشد دليل بر وجود يک محل نشو نما در نزديکی محل نصب تله است.

- اگر تله مورچه اصطلاحا بالدار صيد کرده باشد لانه ای از مورچه ها در همان نزديکی وجود دارد.

- اگر تله اتفاقا پشه صيد کرده باشد احتمالا در هنگام غروب در محل باز مانده است.

نگهداری

همانگونه که گفته شد قلب يک تله نوری لامپ فلورسنت فرا بنفشی است که جاذب حشرات پرواز کننده است. هيچ وقت نمی توان با نگاه کردن به يک حباب در حال درخشش گفت که آيا با حداکثر توان کار می کند يا خير. فسفر داخل لامپ پس از يکسال کار 50% از کارآيي خود را از دست می دهد. متوسط طول عمر يک لامپ فرابنفش مورد استفاده در تله های نوری 7000 ساعت حدود 9 ماه است. به اين ترتيب لازم است در صورتی که از اين لامپها استفاده مداوم می شود هر سال دو بار ودر غير اين صورت حداقل سالی يکبار تعويض شود. انجام اين کار حتی زمانی که بنظر می رسد لامپ با قدرت تمام کار می کند ضروری است.

هر وقت تله را از مدار خارج کرديد اتصالات الکتريکی آن را کنترل کنيد. سيم های معيوب ، عايق بندی های شکسته و سوکتهای شکسته لامپ و ساير مواردی را که می تواند حاکی از بروز مشکلات الکتريکی باشد و نياز به خدمات تخصصی دارد کنترل نموده برطرف نماييد. شبکه خارجی تله را با برسی محکم تميز کنيد. رفلکتور و اکستريور تله را با آب گرم و ماده شوينده بخوبی شسته خشک نماييد. تاريح تعويض لامپ را با استفاده از چسب و قطعه ای کاغذ در زير تله بچسبانيد.

نصب

متاسفانه در مورد تعداد تله ای که بايد در يک محل نصب شود هيچ قاعده مشخص و مدونی وجود ندارد. بسياری از حشرات از فاصله ای بيش از 30 متر واکنشی به تله نشان نمی دهند مگس خانگی نيز از فاصلهای بيش از 5/7 متری جذب تله نمی شود. آنچه که بيش از تعداد تله مهم است محل نصب آنها است. تله ای که در جای مناسب نصب شده باشد بيش از يک دوجين تله ای که در جای نامناسب نصب باشد موثر است. نصب تله های نوری در راهرو های باريک و بلند در فاصله 5/7-5/4 متری از ورودی بسيار موثر است. در اماکن دارای بارانداز (مثل فروشگاههای زنجيره ای) نخستين خط دفاعی مناسب نصب تله سقف آويز در فاصله 5/7-5/4 متری از درهای سکوی بارگيری در داخل ساختمان است.

تله هايي که به سطح زمين نزديکتر هستند مگس بيشتری نسبت به تله های سقف آويز صيد می کنند. اين قبيل تله ها که فاصله بيشتری از کف محل دارند بيشتر شب پره ها را صيد می کنند.

از تله های نوری تنها در اماکن داخلی استفاده کنيد. استفاده از تله های نوری در اماکن خارجی مموجب صيد بيشتر حشرات غير آفت خواهد شد.

انتخاب درست تله های مورد نياز و تعداد آنها بسيار مشکل است.

تله های سقف آويز دو سويه: در محوطه پذيرش کالا در ارتفاع 3-5/2 متری از زمين و فاصله 5/4 متری از سکوی بارانداز در داخل ساختمان نصب شود. تله بايد بطور عمود بر درها نصب شود تا موجب جذب حشرات از محوطه خارجی نشود. نصب تله به موازات درها موجب جلب حشرات از بيرون به داخل می شود.

تله های نوری ديواری و تله های نوری سه گوش: معمولا در ارتفاع 5/1- 9/0 متری از زمين نصب می شوند. مگس های خانگی در نزديکی سطح پرواز می کنند. اين تله های نوری برای صيد حشرات قبل از ورود به اتاق فرآوری و محوطه فروش قابل نصبند. نصب اين قبيل تله ها در محل هايي که حشرات در آنها بداخل فضاهای باريک مثل راهرو ها و اتاق های کوچک کشيده می شوند بسيار موثر خواهند بود. تله های سه گوش بايد در گوشه خارجی تقاطع راهروها نصب شوند تا از هر دو سو حشرات را به خود جذب نمايند.

تله های نوری را نبايد مستقيما در بالای مواد غذايي روباز يا سطوح تهيه و طبخ مواد غذايي نصب نمود. تله های با تخليه الکتريکی را بر خلاف تله های دارای صفخه چسبدار نبايد درفاصله کمتر از 5/1 متر از اين سطوح نصب نمود.

تله های حشره گير دکوری چسب دار بهترين انتخاب برای مکانهای عمومی است.

مهرداد ضرابی

کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی

کارشناس کنترل ناقلين مرکز سلامت محيط و کار

تا قبل از قانون مديريت پسماندها مورخ 17/3/83 تكليف مديريت پسماند در شهرها،‌روستاها و فضاهاي ‌مابين شهر و روستا مشخص نبود. حتي در شهرها كه به صورت سنتي جمع‌آوري،‌حمل و دفن پسماندها توسط شهرداري‌ها انجام مي‌‌شد، تكليف قانوني مشخص و روشني در اين زمينه وجود نداشت.

تصويب اين قانون كه با پيشنهاد مشترك وزارت كشور و سازمان حفاظت محيط زيست به هيات دولت ‌صورت پذيرفت، ابعاد و جوانب مختلف مديريت پسماندها را در تمامي پهنه سرزمين مشخص كرد از جمله مواردي كه در قانون مذكور آمده است. تعريف و تعيين مديريت اجرايي پسماندها در سه عرصه شهر، روستا و فضاهاي ‌مابين است.

در اين قانون مديريت اجرايي بدين ترتيب معرفي شده است.«مديريت اجرايي،‌شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه مسوول برنامه‌ريزي،‌ساماندهي، مراقبت و عمليات اجرايي مربوط به توليد، جمع‌آوري، ذخيره‌سازي، جداسازي، حمل و نقل،‌بازيافت، پردازش و دفع پسماندها و همچنين آموزش و اطلاع‌رساني در اين زمينه است.»

با توجه به تعريف مذكور،‌وظايف بسيار مهمي بر دوش مديران اجرايي در سه عرصه مذكور گذاشته شده است. در اينجا به بحث مديريت اجرايي پسماندها در شهرها- كه شهرداري‌ها هستند- و مديريت اجرايي پسماندها در روستا- كه دهياري‌ها هستند- وارد نمي‌شويم،‌بلكه به وظايف بخشداران و مديريت اجرايي پسماندها در فضاهاي خارج از محدوده قانوني و حريم شهرها و روستاها مي‌‌پردازيم.

بخشداري‌ها به موجب اين قانون،‌موظف به انجام وظايف ذيل هستند:
1- برنامه‌ريزي، ساماندهي؛ مراقبت و عمليات اجرايي تمامي فرآيند مديريت پسماندها در خارج از شهرها و روستاهاي كشور.

2- اخذ بخشي از هزينه‌هاي مديريت پسماند از توليدكننده پسماند براساس تعرفه‌اي كه طبق دستورالعمل وزارت كشور توسط شوراهاي اسلامي برحسب نوع پسماند تعيين مي‌‌شود. عوايد مذكور صرفا مي‌‌بايد در مديريت پسماند هزينه شود.

3- تفكيك، جداسازي، دفن يا بازيافت پسماندها براساس زمانبندي اعلامي وزارت كشور.
4- بازنگري و اصلاح تشكيلات و سازماندهي خود در مديريت اجرايي پسماند.
5- دفن بهداشتي پسماندها براساس ضوابط زيست‌محيطي.
6- ممانعت از مخلوط كردن پسماندهاي پزشكي با ساير پسماندها و تخليه و پخش آنها در محيط يا فروش، استفاده و بازيافت اين نوع پسماندها در فضاهاي خارج از شهرها و روستاها
7- ممانعت از تخليه پسماندها در اماكن غيرمجاز توسط خودروها در معابر بين‌شهري.
8- تامين و تضمين سلامت،‌بهداشت و ايمني عوامل اجرايي تحت نظارت بخشداري‌ها براساس معيارها و ضوابط وزارت بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي.

9- اتخاذ تمهيدات براي واگذاري تمام يا بخشي از عمليات اجرايي مربوط به جمع‌آوري، جداسازي و دفع پسماندها به افراد حقيقي و حقوقي.

انجام وظايف بسيار مهم و تاثيرگذار بخشداري‌ها در مديريت پسماند نيازمند اصلاح ساختار سازماني بخشداري‌ ويژه تامين اعتبارات لازم در قوانين بودجه سنوات كشور است. البته بخشي از اعتبار موردنياز از درآمد حاصل از اين قانون كه به حساب خزانه‌داري كل كشور واريز مي‌‌شود،‌قابل تامين است.

ليكن حجم و تنوع وظايف نيازمند توجه و اهتمام جدي دولت و وزارت كشور در تامين اعتبارات و اصلاح ساختار بخشداري‌هاست. همچنين به وظيفه خطير صداوسيما و ساير رسانه‌ها و نيز دستگاه‌هاي آموزشي و فرهنگي اشاره شده كه وفق قانون مديريت پسماندها موظفند جهت اطلاع‌رساني و آموزش، جداسازي صحيح، ‌جمع‌آوري و بازيافت پسماندها اقدام و با مسوولان مربوطه همكاري كنند.

همچنين ساير وزارتخانه‌ها چون جهاد كشاورزي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، ‌نيرو و نفت سازمان حفاظت محيط‌زيست در اين خصوص وظايفي بر عهده دارند كه متاسفانه پس از گذشت سه سال از تصويب قانون مذكور اقدام خاصي به عمل نياورده‌اند.

 منبع روزنامه هم میهن سه شنبه دوازدهم تیرماه هشتادوشش

شهرداری از مردم پول زباله می گیرد

شهرداري تهران موضوع دريافت هزينه هاي مربوط به جمع آوري زباله هاي شهري را در دستور کار قرار داد. براساس اين طرح که کليات آن صبح ديروز در شوراي شهر تهران نيز به تصويب رسيد، شهرداري مجاز خواهد بود بهاي خدمات مديريت پسماند را از توليدکنندگان آن دريافت کند. با تصويب نهايي اين طرح در صحن علني شورا و سپس تشکيل ساختارهاي مورد نياز، شهرداري مجاز خواهد بود بهاي خدمات را به صورت مستمر و براساس ميزان توليد هر واحد توليدي اعم از خانه هاي مسکوني، واحدهاي تجاري و مراکز دولتي و غيردولتي دريافت کند.اين مصوبه که به دنبال لايحه شهرداري صورت گرفت سومين اقدام شهرداري تهران براي ساماندهي وضعيت جمع آوري و دفع زباله هاي شهري در راستاي کاهش هزينه هاي سربار به شمار مي آيد. پيش از اين و در ابتداي امر مديريت شهر تهران نظام جمع آوري زباله ها را از شيوه سنتي به روش مکانيزه تغيير داد که به گفته مدير کل خدمات شهري با جذب دست کم 40 ميليارد تومان از سرمايه هاي بخش خصوصي امکان پذير شد.

در اين روش تلاش شد با کارگذاري مخازن جمع آوري زباله در سطح شهر تا حد امکان از رجوع ماموران شهرداري به در منازل خودداري شود. در دومين گام نيز شهرداري با موظف کردن واحدهاي تجاري کوچک و بزرگ، مجتمع ها و شهرک هاي مسکوني و همچنين مغازه ها به استفاده از مخازن مخصوص خود تلاش کرد قوانين بيشتري را در اين حوزه حکمفرما کند. براساس اين ايده که تاکنون 900 واحد تجاري آن را عملياتي کرده و 25 هزار واحد ديگر مطلع شده و بايد آن را اجرا کنند، واحدهاي عمده توليدکننده زباله موظف شدند با خريد مخازن، زباله ها را تنها در ساعات تعيين شده خارج از اماکن خود قرار دهند. متخلفان از اين دستورالعمل نيز پس از دو بار اخطار مشمول قانون پلمب واحد تجاري خود خواهند شد. تخطي مجتمع هاي مسکوني و غيرمسکوني و همچنين شهرک ها نيز به جمع نکردن زباله ها از سوي شهرداري منجر خواهد شد. در تازه ترين اتفاق نيز مديريت شهر تهران قصد دارد هزينه خدمات مديريت پسماند را از توليدکنندگان خرد و کلان زباله دريافت و صرف آنچه «بهبود کيفيت خدمات» ناميده شده کند. موافقان اين طرح در شورا و شهرداري اميدوارند با اجراي اين طرح ضمن کاهش هزينه هاي جمع آوري زباله به اهدافي چون کاهش توليد زباله، تفکيک از مبدأ و کسب درآمدهاي پايدار شهري دست پيدا کنند. هم اکنون شهروندان تهراني به صورت روزانه 7 هزار تن زباله توليد مي کنند و تحويل شهرداري مي دهند. به گفته مديرکل سازمان خدمات موتوري، هزينه ساليانه اين جمع آوري براي شهرداري تهران معادل 64 ميليارد تومان است.

اين هزينه تقريباً يک ونيم برابر بيشتر از اعتبارات سازمان فرهنگي و هنري و تا حدودي برابر با بودجه ساليانه معاونت اجتماعي شهرداري تهران به شمار مي آيد.ظاهراً اين موضوعات مهم ترين عوامل موثر در ارائه لايحه اخذ بهاي مديريتي پسماند از سوي شهرداري تهران به شورا بوده است. هرچند پيش از اين نيز وزير کشور طي نامه اي به استانداران سراسر کشور از آنها خواسته بود از آنجا که «دفاتر تخصصي سازمان شهرداري ها و دهياري هاي کشور با تشکيل جلسات متعدد کارشناسي اقدام به تهيه دستورالعمل نحوه تعيين بهاي خدمات مديريت پسماند شهري کرده... مقتضي است ترتيبي اتخاذ شود تا در اسرع وقت (اين دستورالعمل) به شوراهاي اسلامي شهرها ابلاغ شود تا وفق قانون اقدام کنند.» مصطفي پورمحمدي در اين نامه که مي توان از آن به عنوان محرکي براي شهرداري تهران نيز نام برد در توجيه اين دستورالعمل نوشته بود؛ «امروزه توسعه شهرها، ارتقاي فرهنگ شهرنشيني، تغيير الگوي مصرف، تنوع در توليد و بسته بندي محصولات مختلف افزايش پسماندهاي شهري از نظر حجم و وزن را به دنبال داشته است... که باعث بالا رفتن سطح توقع شهروندان از شهرداري ها جهت ارائه خدمات بيشتر» شده است «که خود مستلزم صرف هزينه هاي زياد است.» از طرف ديگر در قانون مديريت پسماند قانونگذار اعلام کرده «مديريت اجرايي مي تواند هزينه هاي مديريت پسماند را از توليدکنندگان پسماند... دريافت کرده و فقط صرف هزينه هاي مديريت پسماند کند.» از همين رو وزير کشور با اشاره به دستورالعمل نحوه تعيين بهاي خدمات مديريت پسماند شهري و تاييد آن از سوي خود خواسته است شوراهاي اسلامي پس از ابلاغ وفق قانون عمل کنند.

نحوه محاسبه بهاي خدمات

با قطعي شدن اجراي ماده 8 قانون مديريت پسماند يا همان مجوز دريافت هزينه هاي جمع آوري و دفع زباله هاي شهري آنچه از اهميت برخوردار مي شود، موضوع نحوه محاسبه بهاي خدمات است که بايد «با تعرفه ارائه شده از سوي وزارت کشور توسط شوراي شهر و برحسب نوع پسماند تعيين و دريافت شود.» از همين رو وزارت کشور در اولين گام نحوه محاسبه بهاي خدمات را از طريق يک فرمول مشخص به تمام شهرداري هاي کشور اعلام کرده است. بر اساس اين دستورالعمل نرخ بهاي خدمات مديريت پسماند صنوف 50 درصد عوارض کسب با توجه به نوع کسب تعيين خواهد شد.

بهاي خدمات تمامي اماکن اداري و مراکز و موسسات آموزشي شرکت هاي دولتي و خدماتي که صنف محسوب نمي شوند نيز معادل 100 درصد عوارض نوسازي ملک (اعم از ملکي، اجاره اي، رهني يا وقفي) تعيين خواهد شد. در رابطه با مشاغل پرزباله هم علاوه بر بهاي خدمات مديريت اجرايي مي تواند بر اساس تعرفه و روش اجرايي متناسب با نوع پسماند (خشک، تر و حجم يا وزن) که توسط شورا مصوب مي شود هزينه هاي مربوطه را دريافت کند. دريافت هزينه جمع آوري زباله هاي شهري اگر چه به تازگي در کشور مطرح و براي نخستين بار در شهر تهران به يک الزام اداري براي شهرداري مبدل شد اما از سابقه اي طولاني در شهرهاي مختلف دنيا برخوردار است. بر اين اساس در اين شهرها هزينه هاي مربوط به جمع آوري زباله هاي شهري در انتهاي هر ماه يا سال به صورت عوارض از شهروندان اخذ مي شود. ميزان توليد زباله و تفکيک کردن يا نکردن اين زباله ها به هنگام تحويل به ماموران شهرداري از مهمترين شاخص هاي تعيين بهاي پرداختي براي هر واحد توليد کننده زباله به شمار مي آيد.

در يک مطالعه صورت گرفته در سازمان خدمات موتوري که چندي پيش به صورت کتابچه اي با عنوان «تجربه 10 شهر توسعه يافته در زمينه جمع آوري زباله هاي شهري» منتشر شد از بين 50 شهر مورد بررسي مديريت 48 شهر نظير پاريس، لندن، نيويورک، پرنس جورج، تورنتو، توکيو و اوساکا دريافت هزينه هاي جمع آوري زباله از توليدکنندگان آن را به صورت کامل عملياتي کرده بودند. در اين زمينه حتي ديويد ميلر، شهردار تورنتو که شهرش اخيراً عنوان تميزترين شهر سال کانادا را به دست آورد معتقد است که اين تنها راهکار بالا بردن کيفيت خدمات به شهروندان به شمار مي آيد. به گفته او توليدکنندگان وقتي بدانند که به ميزان توليدشان بايد پول پرداخت کنند «خيلي زود به صرفه جويي در مصرف و يا تفکيک» روي مي آورند که اين در ادامه کاهش هزينه ها در شهرداري را به دنبال مي آورد.

جدول هاي تعيين نرخ بهاي توليد زباله

حفظ بهداشت جامعه وافراد آن از جنبه هاي مختلف يعني بهداشت فردي ، بهداشت عمومي و بهداشت محيط زيست قابل بررسي است .

افراد جامعه بايد بدين باور برسند كه علاوه بر رعايت موازين بهداشت فردي ملزم به حفظ بهداشت محيط پيرامون خود هستند . زيرا درصورت عدم رعايت اين موضوع سلامت آنها و سلامت ساير افراد جامعه در مخاطره خواهد افتاد . يكي از موارد مهم در زمينه حفظ و ارتقاي سلامت افراد وجامعه دفع زباله ومواد زائد از راههاي صحيح است .

زباله چيست :‌ زباله به كليه مواد زائد جامد دور ريختني ( فساد پذير وفساد ناپذير) گفته ميشود كه درمنازل ، مراكز تهيه و توزيع وفروش مواد غذايي ،مؤسسات صنعتي ، تجاري و كشاورزي ايجاد ميشود بنابراين بايد بنحو صحيح و اصولي جمع آوري ، حمل و به نوعي از محل زندگي و كار دفع گردد.

اجزاي تشكيل دهنده زباله :

پس مانده غذايي :

خاكستر

آشغال ( قابل احتراق وغيرقابل احتراق )‌

خاك و خاشاك خياباني (‌خاكروبه )‌

جسد حيوانات

انواع روشهاي دفع زباله :

دفن بهداشتي زباله

سوزاندن

بازيافت وتهيه كود گياهي (‌كمپوست )‌

جداسازي مواد زباله براي تغذيه دام وطيور

فاكتورهاي مهم در دفن بهداشتي زباله :

انتخاب محل مناسب

جهت وزش باد

وضعيت توپوگرافي منطقه (‌پستي وبلندي منطقه ‌

شرايط جوي

محصور نمودن محل دفن زباله

مراحل جمع آوري زباله در روستا :

جلب مشاركت مردمي ، شرط اصلي موفقيت درهرامر بهداشتي است . اولين قدم ،‌هماهنگي با شوراي اسلامي روستاو توجيه لزوم دفع بهداشتي وتشويق آنان به همكاري درانجام اين مسئله است

عمليات مربوط به دفع زباله :

نگهداري زباله

جمع آوري وحمل زباله

دفع نهايي زباله

نگهداري زباله

: اين مرحله از زمان توليد تا هنگام جمع آوري را شامل ميشود كه ممكن است به دو صورت انجام شود .

نگهداري زباله در منازل واماكن

نگهداري زباله در جايگاه موقت بمنظور جمع آوري وحمل آن به محل دفع نهايي زباله

مشخصات زباله دان يا سطل زباله بهداشتي :

قابل شستشو باشد

از جنس مقاوم وزنگ نزن ومجهز به درب محكم باشد .

داراي حجم مناسب و پس از پرشدن قابل حمل باشد .

غير قابل نفوذ باشد تا شيرابه زباله به بيرون نشت نكند.

سطل زباله مجهز به دستگيره در دو طرف باشد تاحمل آن آسان صورت گيرد.

جمع آوري زباله :

جمع آوري وحمل زباله از نظر بهداشتي بسيار حائز اهميت است كارگري كه دراين مرحله مبادرت به جمع آوري زباله مي نمايد دقت كافي را بعمل آورد كه از پخش و پراكنده شدن زباله در كوچه ها و معابر جلوگيري شود.

دفع نهايي زباله :

آخرين مرحله از عمليات زباله ميباشد كه باتوجه به شرايط ممكن است دفن يا سوزانده و يا از آن كمپوست تهيه شود.

نایب رئیس دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، دکتر علی باغبانیان در گفتگو با خبرنگار مهر گفت : موضوع زباله های عفونی در جلسات متعدد کمیسیون بهداشت مجلس مورد بررسی قرار گرفته و نمایندگان نیز به شدت به دنبال مشخص شدن تکلیف این زباله ها هستند.

وی تصریح کرد: با توجه به تاکید رئیس جمهور و پیگیری نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طور حتم تکلیف چگونگی امحاء زباله های عفونی در مدت یک ماهه ای که در کمیسیون اصل نود تعیین شده مشخص خواهد شد .

باغبانیان گفت: عده ای به دنبال پاک کردن این موضوع هستند اما دستگاههای نظارتی داخلی و جهانی به جد پیگیر اعمال روش مدیریتی صحیح در امحاء زباله های عفونی در ایران هستند بنابراین باید اطمینان داشت که این موضوع به هیچ عنوان از دستور کار خارج نخواهد شد . وی گفت : منتظر عکس العمل وزارت بهداشت برای مشخص کردن راهکار اصولی برای امحاء زباله های عفونی هستیم اما در صورت عدم توجه به تعهد داده شده این موضوع به طور حتم از سوی دستگاههای نظارتی پیگیری خواهد شد .

نایب رئیس دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی خاطر نشان کرد: وزیر بهداشت در صورت مشخص نکردن تکلیف زباله های عفونی در مدت تعیین شده باید در مجلس پاسخ دهد.

منبع خبر:مهر نيوز

.خبرگزاري فارس: عضو كميسيون اصل 90 مجلس گفت: در جلسه امروز دستگاههاي مرتبط با بحث زباله هاي بيمارستاني قرار شد، وزارت بهداشت و سازمان محيط زيست آيين نامه اجرايي قانون را مشتركا تدوين و نتيجه نهايي را تا يكماه آينده به كميسيون اصل 90 اعلام كنند.

به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس، علي رياض در جمع خبرنگاران با تشريح جلسه مربوط به بحث در مورد زباله‌هاي بيمارستاني افزود: در اين جلسه دكتر علويان معاون سلامت وزارت بهداشت و دكتر جنيدي رئيس دفتر سلامت محيط اين وزارتخانه، حيدر زاده، عيديان و بيژني از شهرداري و مدبري از سازمان محيط زيست و سادات موسوي رئيس فراكسيون محيط زيست و دكتر رضايي رئيس كميسيون بهداشت مجلس حضور داشتند و در نهايت به اين نتيجه رسيديم كه كميته مشترك وزارت بهداشت و سازمان محيط زيست آيين نامه اجراي قانون مديريت پسماندها را براي زباله هاي بيمارستاني تدوين و نتيجه نهايي و راهبردي آن را به كميسيون اصل 90 اعلام كند.
وي ادامه داد: در اين جلسه مطرح شد كه روزانه بين 75 تا 100 تن زباله عفوني در تهران توليد مي‌شود كه حدود يك درصد كل زباله‌هاي تهران است و به علت ضعف در تفكيك زباله‌هاي عفوني و عادي ميزان اين زباله ها سير صعودي دارد و قرار شد وزارت بهداشت بر اين قضيه نظارت جدي تري اعمال كند.
وي گفت: البته آقاي علويان، نماينده وزارت بهداشت در اين جلسه اعلام كرد كه تاكنون 4 يا 5 بخشنامه تاكيدي مبني بر لزوم تفكيك زباله هاي بيمارستاني صادر كرده است و از اين پس نيز نظارت جدي تري بر اين موضوع اعمال مي شود اما مشكل اساسي نبود بودجه براي خريد دستگاههاي اتوكلاو براي بي خطرسازي زباله هاي بيمارستانهاست.
وي اضافه كرد: وزارت بهداشت براي اين كار درخواست 70 ميليارد تومان بودجه كرده است اما امسال 9 ميليارد تومان بودجه براي اين كار در مجلس تصويب شده است كه دكتر رضايي، رئيس كميسيون بهداشت مجلس قول داد براي تامين بودجه لازم همكاري كند.
وي گفت: زباله هاي بيمارستاني شامل زباله هاي عفوني، پاتولوژيك، نوك تيزها، دارويي، شيميايي، فلزات سنگين و راديواكتيوهاست كه بر اساس قانون وزارت بهداشت مسئول امحاي آنهاست،‌البته علاوه بر اين زباله ها بحث پسماندهاي غسالخانه ها، سراي سالمندان و داروخانه ها نيز مطرح است.
رياض اضافه كرد: زباله‌هاي بيمارستاني شامل پلاستيكهاي باكيفيت است به همين علت عده‌اي با جمع كردن اين زباله‌ها و استحاله آن هستند كه در معرض خطر عفونتهاي ناشي از اين زباله‌ها هستند، به همين علت شهرداري مجبور است در محل دفن اين زباله ها نگهبان بگذارد.
رئيس كميته رفاهي و اجتماعي كميسيون اصل 90 مجلس اضافه كرد: شهرداري تهران بدون اينكه مسئوليتي در قبال زباله هاي بيمارستاني داشته باشد اين زباله ها را حمل و با استفاده از آهك دفن مي‌كند اما بايد براي اين كار هزينه خدمت را دريافت كند كه اعلام كردند بايد به ازاي هر كيلو زباله بيمارستاني وزارت بهداشت 2400 تومان پرداخت كند.
رياض گفت:‌ به طور كلي سه روش عمده براي امحاي زباله هاي بيمارستاني وجود دارد يكي دفن با آهك و مواد شيميايي، اتوكلاو و زباله سوز البته در برخي كشورها روش اتوكلاو و زباله سوز با هم استفاده مي‌شود، وزارت بهداشت معتقد به روش اتوكلاو و بي خطرسازي زباله هاست، اما سازمان محيط زيست معتقد است بايد در شهرهاي بزرگ زباله سوز احداث شود اما روش اتوكلاو را نفي نكردند.
وي اضافه كرد: در نهايت در اين جلسه به اين نتيجه رسيديم كه ضعف كار آنجاست كه هنوز قانون پسماندها در مورد زباله هاي بيمارستاني هنوز آيين نامه اجرايي ندارد و قرار شد با تشكيل كميته بين بخشي بين وزارت بهداشت و سازمان محيط زيست اين آيين نامه تدوين و نتيجه واحد راهبردي كار به كميسيون اصل 90 مجلس ارائه شود.
وي گفت: در اين جلسه همچنين قرار شد دستگاههاي مرتبط با اين بحث تا يكماه آينده از متهم كردن يكديگر پرهيز كنند و البته سازمان محيط زيست نيز مطابق قانون موظف به نظارت جدي بر دفع بهداشتي زباله هاي بيمارستاني است كه قرار شد در اين زمينه نظارت خود را اعمال كند.
رياض اضافه كرد: بحث ديگري هم مطرح شد اين بود كه بر اساس اصل 44 مجلس از توان بخشي خصوصي نيز در امحاي زباله‌هاي بيمارستاني استفاده شود كه قرار شد كميته ويژه زباله هاي ويژه بيمارستاني در اين مورد نيز بررسي كند.

اين مطلب در صفحه شهر روزنامه هم ميهن به تاريخ پنجشنبه هفدهم خرداد منتشر شده است.

كمتر از دو هفته ديگر به پايان مهلت سازمان محيط‌زيست و وزارت بهداشت و درمان براي ارائه آيين‌نامه جديد مديريت پسماندها و زباله‌هاي بيمار ستاني باقي است.

قانون مديريت پسماندها مشتمل بر 23 ماده و 9 تبصره در ارديبهشت 83 در مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و به تاييد شوراي نگهبان رسيد و بنابر آنچه که در قانون پسماندها آمده، متولي جمع‌آوري و بي‌خطرسازي زباله‌هاي بيمارستاني وزارت بهداشت و درمان است و اين وزارتخانه وظيفه دارد با تامين امکانات و تجهيزات لازم در محيط مراکز درماني، نسبت به اين امر اقدام کند.

اما پس از گذشت نزديك به سه سال از تصويب قانون پسماندها و تهيه آيين‌نامه اجرايي آن، هنوز هيچ اتفاق خاصي در مورد برخورد با عدم پايبندي متوليان امر جمع‌آوري زباله‌هاي بيمارستاني صورت نگرفته و هرچه بوده، روي کاغذ آمده است.

براساس گزارش‌ها و تحقيقات صورت گرفته، در سال 83، 26 هزار و 778 تن زباله بيمارستاني در کشور توليد شد که خبر درستي از نحوه دفن بهداشتي يا غيربهداشتي اين زباله‌ها وجود ندارد و حالا بعد از سه سال آيين‌نامه جديد زباله‌هاي عفوني بنا به دستور كميسيون اصل 90 مجلس توسط سازمان محيط‌زيست و وزارت بهداشت و درمان در دست تدوين است.

اما كوتاهي‌هاي متوالي وزارت بهداشت و درمان در اين امر چالش‌هاي بسياري را به وجود آورد و باعث شد تا ارگان‌ها و سازمان‌هاي ديگري نيز براي روشن شدن وضعيت زباله‌هاي بيمارستاني وارد عمل شوند.
بزرگترين توجيه وزارت بهداشت ودرمان براي عدم رسيدگي به وضعيت زباله‌هاي بيمارستاني كمبود بودجه بوده كه همچنان بر اين مساله پافشاري مي‌كند.

با اين وجود در آخرين نشست مسوولان وزارت بهداشت و سازمان محيط‌زيست با اعضاي كميسيون اصل 90 مجلس شوراي اسلامي،‌ مهلت يك ماهه‌اي براي تدوين آيين‌نامه جديد از سوي مجلس به اين دو متولي زباله‌هاي بيمارستاني داده شد.

عضو كميسيون اصل 90 مجلس دراين‌باره گفت: با توجه به نقص‌هايي كه در آيين‌نامه اول چگونگي دفع پسماندها وجود داشت،‌ در آخرين نشستي كه با مسوولان وزارت بهداشت و سازمان محيط‌زيست داشتيم، مهلت يك ماهه‌اي به آنها داده شد تا آيين‌نامه جديد را تدوين كنند.

دكتر رياض افزود: وزارت بهداشت و سازمان محيط‌زيست بايد با همكاري يكديگر اين آيين‌نامه را تدوين كرده و در پايان يك ماه به مجلس ارائه دهند تا هرچه زودتر زمينه اجرايي شدن آن فراهم شود.
اين در حالي است كه مديركل دفتر آب و خاك سازمان محيط‌زيست تدوين نهايي آيين‌نامه را پايان شهريورماه سال 86 دانست و به هم‌ميهن گفت: هيچ آيين‌نامه‌اي را نمي‌شود طي يك ماه نوشت و ارائه داد.

دكتر مدبري افزود: نوشتن آيين‌نامه مشكلي را حل نمي‌كند،‌ مشكل اصلي ما تصميم‌گيري و مديريت در اين زمينه است كه در قالب آيين‌نامه نمي‌گنجد.

او اظهار داشت: وزارت بهداشت متولي تمام انواع پسماندهاي بيمارستاني ويژه (عفوني و غيرعفوني)،‌ تمام واحدهاي بيمارستاني (دولتي، خصوصي، كلينيك‌ها، ساختمان پزشكان و...) است. اين وزارتخانه بايد روش مديريتي را به ما ارائه دهد، ضمن اينكه دفع زباله‌هاي بيمارستاني به يك روش در تمام كل كشور جوابگو نخواهد بود.

دكتر مدبر استفاده از اتوكلاو را براي تمام بيمارستان‌هاي كشور مناسب ندانست و گفت: با توجه به پراكندگي جمعيت،‌ شرايط جغرافيايي و... در بعضي از مناطق مي‌توان از اتوكلاو استفاده كرد و در برخي مناطق ديگر از زباله‌سوز. اتوكلاو در تهران جوابگوي نياز ما نيست.

معاون سلامت وزارت بهداشت و درمان اما دراين‌باره نظر ديگري داشت. دكتر سيدمويد علويان گفت: وزارت بهداشت و درمان در اين زمينه كوتاهي نكرده،‌ كمبود بودجه و اعتبار در اين زمينه باعث شده تا وزارت بهداشت نتواند عملكرد مثبتي در زمينه امحاي زباله‌هاي عفوني از خود به جاي بگذارد.

او افزود: ما مي‌دانيم حمل زباله‌هاي بيمارستاني توسط خودروها و ريختن آنها در مراکزي در خارج از شهرها درست و اصولي نيست اما با وجود امکانات و منابع مالي کم، نمي‌توان کاري کرد.

علويان در پاسخ به انتقاد سازمان حفاظت محيط‌زيست از وزارت بهداشت در زمينه به کارگيري دستگاه «اتوکلاو» براي امحاي زباله‌هاي بيمارستاني، اظهار داشت: اين وزارتخانه وظيفه اجرايي و ابلاغ دستورالعمل‌ها را دارد و در زمينه اينکه دستگاه اتوکلاو مناسب است، اظهارنظري نداشته است.

معاون وزير بهداشت در حالي بحث عدم توان پرداخت هزينه امحاي زباله‌هاي بيمارستاني را مطرح مي‌کند که طي سال‌جاري، 180 ميليارد ريال بودجه براي حل معضل پسماندهاي بيمارستاني که باعث بروز عفونت‌هاي بسياري مي‌شود، اختصاص يافته است.

ضمن اينکه کارشناسان معتقدند هر بيمار که در مراکز درماني بستري و درمان مي‌شود، حدود 450 هزار ريال بابت هزينه بستري که درصدي از اين مبلغ بابت امحاي زباله‌هاي بيمارستاني است، مي‌پردازد.
بنابراين کمبود بودجه و اعتبار تنها بهانه‌اي براي پافشاري بر مواضع غيرعلمي است که از سوي مديران وزارت بهداشت مورد تاکيد قرار گرفته است.

اين در حالي است كه براساس برآوردها، در بيمارستان‌ها بيش از 630 نوع ماده شيميايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد که از اين تعداد حدود 300 نوع آن غيرسمي و 300 مورد آن نيز سمي و خطرناک است.

همچنين در شبانه‌روز، هر تخت بيمارستاني 710/2 کيلوگرم زباله توليد مي‌کند و در مجموع با لحاظ حدود 30 هزار تخت بيمارستاني، مجموع زباله‌هاي توليدي در هر شبانه‌روز به 810 هزار و 300 کيلوگرم يا 3/81 تن خواهد رسيد و به طور کلي روزانه 70 تن زباله بيمارستاني در تهران جمع‌آوري مي‌شود که 25 تن آن خطرناک و آلوده است.

دفع سريع زباله‌هاي بيمارستاني به علت پسماند مواد غذايي و عوامل بيماري‌زاي ديگر نظير مواد تشريحي و مواد زائد اتاق عمل داراي اهميت بهداشتي خاصي است. بنابراين سوزاندن اين مواد به وسيله دستگاه‌هاي زباله‌‌سوز کاري غيرقابل اجتناب بوده و معمولا مناسب‌ترين راه‌حل شناخته شده است.

از سوي ديگر اعضاي کميسيون قضايي و حقوقي مجلس شوراي اسلامي نيز، درباره ورود دادستان به اين موضوع و طرح شکايت، نظرات متفاوتي دارند. به طوري که رئيس کميسيون قضايي و حقوقي مجلس معتقد است تنها در صورت شکايت شهرداري، دادستان وارد قضيه مي‌شود اما يکي ديگر از اعضاي همين کميسيون، اعتقاد دارد که پيگيري موضوع نيازي به شکايت شهرداري ندارد.


به گفته سيدمحمدجعفر سادات‌موسوي، عضو کميسيون قضايي و حقوقي مجلس قانون حدود وظايف افراد را مشخص کرده و در اين مورد دادستان کل کشور به عنوان مدعي‌العموم وظيفه رسيدگي به معضل زباله‌هاي بيمارستاني را دارد و در صورت مشاهده تخلف بايد نسبت به طرح شکايت اقدام كند.

او طرح شکايت دادستان را نيازمند شکايت شهرداري ندانسته و با بيان اينکه شهرداري مجري طرح جمع‌آوري زباله‌هاي بيمارستاني نيست، تاکيد دارد که نقش اصلي برعهده وزارت بهداشت است اما با توجه به اينکه طبق قانون پسماندها، مخلوط کردن پسماندهاي پزشکي با ساير پسماندها و تخليه و پخش اين زباله‌ها در محيط ممنوع است، شهرداري نيز در اين مورد مسووليت دارد.

اما، موضع دادستاني کل کشور نيز همسو با منتقدان عملکرد وزارت بهداشت در خصوص بي‌خطرسازي زباله‌هاي بيمارستاني است. به طوري که مشاور اجتماعي دادستان کل کشور در يک اظهارنظر صريح، اعلام داشته که وزارت بهداشت در حالي از کمبود بودجه براي اقدام در جهت امحاي زباله‌هاي بيمارستاني گله‌مند است که مسوولان سازمان مديريت و برنامه‌ريزي عنوان مي‌کنند اين وزارتخانه هنوز برنامه مدوني در اين مورد ارائه نداده تا در خصوص تامين اعتبار مورد نياز تصميم‌گيري شود.

سعيد صفاتيان، عدم تفکيک زباله را يکي از مشکلات وزارت بهداشت عنوان کرد و افزود: شهرداري از عدم تفکيک پسماندهاي بيمارستاني از سوي وزارت بهداشت گله‌مند بوده و حمل اين زباله‌ها بسيار مشکل است. از سوي ديگر وزارت بهداشت تفکيک زباله‌ها را مستلزم دريافت بودجه لازم مي‌داند.

مشاور اجتماعي دادستان کل کشور در عين حال از تهيه شيوه‌نامه نحوه اقدام ماموران شهرداري در رديف ضابطان قضايي در دادستاني خبر داد و اظهار داشت: اين طرح طي چند روز آينده به رئيس قوه قضائيه ارجاع و در نهايت جهت اجرا به وزير کشور ارجاع خواهد شد و بر همين اساس برخي از ماموران شهرداري آموزش ديده، به عنوان ضابط قضايي در ارتباط با زباله‌هاي بيمارستاني فعاليت خواهند کرد.

در هر حال، وضعيت امحا و نابودي زباله‌هاي بيمارستاني در شرايط کنوني به قدري بغرنج است که ادامه اين روند مي‌تواند، به بحران زيست‌محيطي تبديل شود و در نهايت سلامت شهروندان را تهديد کند.
البته يکي از راه‌هاي شيوع بيماري‌هاي نو همچون هپاتيت و ايدز عدم دفع صحيح زباله‌هاي ويژه گزارش شده است.